spot on: villa Salve Viator

villa Salve Viator | Burgemeester Kerstenslaan 8

1932-’35 | Jan Temme, bouwbureau Korteweg

villa Salve Viator

Inleiding

“Salve Viator”, Latijn voor “Gegroet, reiziger” is oorspronkelijk gebouwd voor W.H.R. Oxenaar, een repatriant uit  Nederlands-Indië. De vrijstaande woning in de stijl van het Functionalisme ligt aan de rand van het Mastbos. De voorgevel kijkt uit op het bos. Om die reden is de erker aan de voorzijde gebouwd.

Omschrijving

De woning met twee en deels drie bouwlagen heeft een samengestelde, voornamelijk rechthoekige plattegrond. De villa heeft platte daken met een fors overstek. Karakteristiek voor Moderne villa’s van voor de Tweede Wereldoorlog is de stapeling van doosvormige volumes, waardoor op de verdiepingen dakterrassen konden worden aangelegd. Daarnaast is de relatie van de binnenruimten met licht en frisse lucht belangrijk in het Functionalisme.  De voorgevel heeft een asymmetrische opbouw, met een half ronde erker en de entree die in de zijgevel is geplaatst. De gevels zijn van witgepleisterde baksteen.

De kleurkeuze voor de daklijsten en muurdekkers in signaal-geel is opmerkelijk. Het lijkt erop dat de primaire kleur geel is gebruikt als een poging de woning bij het gedachtegoed van De Stijl onder te brengen. Er is mij echter geen contact bekend van Temme met de Stijl groep. Uit archieffoto’s lijkt het er wel op dat deze kleur geel origineel is. Als de aanname klopt, dan zou dit het enige Bredase voorbeeld van De Stijl architectuur zijn. Zelfs de drie woningen van Gerrit Rietveld in Breda zijn niet volgens de uitgangspunten van De Stijl ontworpen.

De Stijl

Wat was nu precies De Stijl? Ten eerste was er het tijdschrift: op 16 oktober 1917 kwam de eerste editie van tijdschrift De Stijl uit. Initiatiefnemer was schilder Theo van Doesburg. Daarnaast vormde zich een beweging van kunstenaars uit verschillende disciplines die zich De Stijl groep noemde. Bij oprichting bestond de beweging rond De Stijl behalve uit van Doesburg uit de schilders Piet Mondriaan, Bart van der Leck, Vilmos Huszár en architecten Jacobus Johannes Pieter Oud, Robert van ’t Hoff, Jan Wils en dichter A. Kok. Twee jaar later sluit meubelmaker/architect Gerrit Rietveld zich aan.

Hun gemeenschappelijke doel was het ontwikkelen van een nieuw algemeen schoonheidsbesef. Daarvoor diende het subjectieve in de kunst plaats te maken voor het objectieve, en het individuele voor het universele. De nieuwe kunst moest zich in hun ogen concentreren op drie elementaire waarden: ruimte, licht en eenvoudige geometrische vormen. De elementaire waarden werden versterkt door het gebruik van de primaire kleuren plus wit, zwart en grijs. En tenslotte: techniek werd gezien als de belangrijkste factor voor de toekomst. Het werk van de machine geeft een perfectie, een regelmaat waartoe de mens niet in staat is.

De architect

De meest spraakmakende architectencombinatie in het Breda van tussen de twee wereldoorlogen was Korteweg, Verwoerd en Temme. J. Korteweg was directeur van N.V. Bouwbureau Korteweg en F.J.M. Verwoerd en Jan Temme zijn vaste architecten.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *